Αποσπάσματα...

"Δεν είναι τόσο πεζή η καθημερινότητα, όσο την παριστάνουν μερικοί... Φτάνει μια λεπτομέρεια, για να  μετατραπεί σε γιορτή.Ένα λουλούδι στο κομοδίνο.Ένα κερί στο τραπέζι.Ένα χαμόγελο πλατύ.Δεν φταίει η καθημερινότητα.Η φαντασία φταίει που δεν την κάνει παρέα". 

"Έκλεισες τα πορτοπαράθυρα της ψυχής σου,τοποθέτησες κλειδαριές ασφαλείας, δαγκάνες....Αερόσακους έβαλες?Χα! Χα! ..Με το ένζυμο της μούχλας σκέφτηκες τι θα κάνεις;"

"Ξεκίνησα σκληρή επαναστάτρια...Συνέχισα τρελαμένη χίπισα...Κατέληξα σκέτη αιρετική..Αλλά αν υπάρχει λόγος σοβαρός, τ'αρχίζουμε το παραμύθι από την αρχή..."

"Καλά... Είπαμε να κάνεις πράγματα ανατρεπτικά.Να προκαλείς αγκυλωμένες ηθικές, να σοκάρεις απολιθώματα,που σου το παίζουν οδηγητές, να εξερευνάς βουνοκορφές,να φτύνεις στερεότυπα, να κλωτσάς περιφράξεις.Αλλά...Ε! Ε! Δεν είναι πάντα απαραίτητονα φτάνεις μέχρι τον κρατήρα του ηφαιστείου,μόνο και μόνο για ν'ανάψεις το τσιγάρο σου..."

                                       Αλκυόνη Παπαδάκη

Με Πυξίδα τα Συναισθήματα

Πώς Έγινα Τρελός

Με ρωτάς πώς έγινα τρελός. Έτσι συνέβη: Μια μέρα, πολύ καιρό πριν γεννηθούν οι Θεοί, ξύπνησα από έναν βαθύ ύπνο, κι ανακάλυψα ότι όλες οι μάσκες μου είχαν κλαπεί, - οι επτά μάσκες που είχα σχεδιάσει και είχα φορέσει μέσα σε επτά ζωές, - και τότες έτρεξα αμασκοφόρετος μέσα στους ανθρωπόβριθους δρόμους, κραυγάζοντας "Κλέφτες, κλέφτες, τρισκατάρατοι κλέφτες."

 Άντρες και γυναίκες με περιγέλασαν και κάποιοι τρέξαν στα σπίτια τους, σκιαγμένοι από μένα. Κι όταν έφτασα στην αγορά, ένας νέος σκαρφαλωμένος σε μια στέγη φώναξε "Είναι τρελός". Καθώς σήκωσα τα μάτια να τον αντικρύσω, ο ήλιος φίλησε το γυμνό μου πρόσωπο για πρώτη φορά. Για πρώτη φορά ο ήλιος φίλησε το γυμνό μου πρόσωπο κι η ψυχή μου φλογίστηκε από αγάπη για τον ήλιο, και δεν ήθελα πια τις μάσκες μου. Κι εκστασιασμένος φώναξα: "Ευλογημένοι, ευλογημένοι, οι κλέφτες που 'κλεψαν τις μάσκες μου." Κι έτσι έγινα τρελός. 


Και βρήκα ταυτόχρονα την ελευθερία της μοναξιάς και την ασφάλεια (απελευθέρωσης) από το να με καταλαβαίνουν, διότι αυτοί που μας καταλαβαίνουν υποδουλώνουν κάτι μέσα μας. 

Αφήστε με να μην είμαι πολύ υπερήφανος για την ασφάλεια μου. Ακόμα κι ένας Κλέφτης μέσα στη φυλακή είναι ασφαλής από έναν άλλο κλέφτη. 

Kahlil Gibran - The Madman: His Parables and Poems

Το Κομμάτι που Λείπει συναντά το Μεγάλο Ο

Το Κομμάτι-που-Λείπει καθόταν μοναχό του... περιμένοντας κάποιον να έρθει και να το πάει κάπου. Κάποιοι του ταίριαζαν... αλλά δε μπορούσαν να κυλήσουν. Άλλοι μπορούσαν να κυλήσουν, αλλά δεν του ταίριαζαν. Ένας, δεν είχε ιδέα τί σημαίνει ταίριασμα. Και ένας άλλος δεν ήξερε τίποτα για ο,τιδήποτε. Ένας ήταν πολύ ευαίσθητος. Ένας άλλος το ανέβασε σε βάθρο... και το άφησε εκεί. Σε κάποιους έλειπαν πολλά κομμάτια. Και, τέλος πάντων, κάποιοι άλλοι είχαν παραπάνω κομμάτια. Έμαθε να κρύβεται από τους πεινασμένους. Μερικοί το κοίταξαν από πάρα πολύ κοντά. 'Αλλοι κυλούσαν και το ξεπερνούσαν χωρίς να το αντιληφθούν.

Προσπάθησε να γίνει πιο ελκυστικό... άδικος κόπος. Προσπάθησε να γίνει πιο φανταχτερό... αλλά το μόνο που κατάφερε ήταν να φοβίσει τους ντροπαλούς. Τελικά ήρθε ένας που του ταίριαζε απόλυτα. Ξαφνικά... το Κομμάτι-που-Λείπει άρχισε να μεγαλώνει... Και να μεγαλώνει! "Δεν ήξερα ότι θα μεγαλώσεις", "Ούτε κι εγώ το ήξερα", είπε το Κομμάτι-που-Λείπει. "Ψάχνω για το κομμάτι που μου λείπει. Ένα κομμάτι που δεν θα μεγαλώσει...".

Ώσπου κάποια μέρα, ήρθε κάποιος που φαινόταν διαφορετικός. "Τί θέλεις από μένα΄" ρώτησε το Κομμάτι-που-Λείπει. "Τίποτα". "Τί έχεις ανάγκη να σου δώσω;". "Τίποτα". "Ποιός είσαι;" ρώτησε το Κομμάτι-που-Λείπει. "Είμαι το Μεγάλο Ο", είπε το Μεγάλο Ο. "Νομίζω πως αυτός που περίμενα είσαι εσύ", είπε το Κομμάτι-που-Λείπει, "Μήπως είμαι το κομμάτι που σου λείπει;". "Όμως, δεν μου λείπει κανένα κομμάτι", είπε το Μεγάλο Ο, "Δεν υπάρχει χώρος που θα μπορούσες να ταιριάξεις...". "Κρίμα..." , είπε το Κομμάτι-που-Λείπει, "ήλπιζα πως θα μπορούσα να κυλήσω μαζί σου...". "Δεν μπορείς να κυλήσεις", είπε το Μεγάλο Ο. "Αλλά ίσως μπορέσεις να κυλήσεις μόνο σου". "Μόνο μου; Ένα Κομμάτι-που-Λείπει δε μπορεί να κυλήσει μόνο του". "Οι γωνίες μου είναι πού μυτερές", είπε το Κομμάτι-που-Λείπει,. "Δεν είμαι φτιαγμένο για να κυλάω!". "Οι γωνίες και τα σχήματα αλλάζουν", είπε το Μεγάλο Ο. "Τέλος πάντων, θα πρέπει να σε αποχαιρετήσω. Ίσως ξανασυναντηθούμε κάποια μέρα". Και κύλησε μακριά.

Το Κομμάτι-που-Λείπει έμεινε πάλι μόνο του. Για πολύ καιρό απλώς καθόταν... Μετά σιγά-σιγά σηκώθηκε στη μια του γωνιά... Και έπειτα σωριάστηκε πάλι...  Μετά σήκω-τράβα- πέσε... άρχισε να προχωράει...  Σύντομα οι γωνίες του άρχισαν να στρογγυλεύουν...Σήκω-τράβα-πέσε, σήκω-τράβα-πέσε... Και το σχήμα του άρχισε να αλλάζει... και συνάμα να τινάζεται αντί να σέρνεται... κι έπειτα να αναπηδάει αντί να τινάζεται... και τέλος να κυλάει αντί να αναπηδάει... Δεν ήξερε προς τα που πήγαινε, και δεν το ένοιαζε... Κυλούσε!!   

Και το Κομμάτι που Λείπει, δεν ήξερε προς τα που πήγαινε, και δεν το ένοιαζε... Απλά κυλούσε!

  * Ο Sheldon Allan "Shel" Silverstein (25/09/1930 – 8-9/05/1999), υπήρξε Αμερικανός ποιητής, τραγουδιστής/τραγουδοποιός, συνθέτης, σκιτσογράφος, και συγγραφέας παιδικών βιβλίων. Τα βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες, και οι πωλήσεις τους έχουν ξεπεράσει τα 20 εκατομμύρια αντίτυπα.

Διεργασίες Σκέψης στο Σχολείο και την Κοινωνία (Β΄ τόμος)

Εκδόθηκε και κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πεδίο.

Πρόκειται για συλλογικό τόμο, τον οποίο έχουν επιμεληθεί οι: Πέρσα Φώκιαλη, Γιώτα Ξανθάκου και ο Νίκος Ανδρεαδάκης. Για αναλυτική θεώρηση των κεφαλαίων του τόμου, δίνεται πρόσβαση στον πίνακα περιεχομένων όπου, μεταξύ άλλων, συμπεριλαμβάνονται τα εξής:

Παπαηλιού, Χ., Μιχαηλίδης, Κ., & Πολεμικού, Α. (2011). Οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τα αίτια, τη φύση και την αντιμετώπιση των αναπτυξιακών γλωσσικών διαταραχών. Στους Π. Φώκιαλη, Γ. Ξανθάκου, & Ν. Ανδρεαδάκη (Επιστ. Επιμ.). Διεργασίες σκέψης στο σχολείο και την κοινωνία (Β' τόμος) (σελ. 337-351). Αθήνα: Εκδόσεις Πεδίο. 

Πολεμικού, Α. (2011). Ο εγκέφαλος πάει σχολείο. Εκπαιδευτική νευροεπιστήμη: Η χρήση και η κατάχρηση της διεπιστημονικής προσέγγισης. Στους Π. Φώκιαλη, Γ. Ξανθάκου, & Ν. Ανδρεαδάκη (Επιστ. Επιμ.). Διεργασίες σκέψης στο σχολείο και την κοινωνία (Β' τόμος) (σελ. 342-362). Αθήνα: Εκδόσεις Πεδίο. (απόσπασμα του οποίου θα βρείτε εδώ)

"Η εξέλιξη στην έννοια της αειφόρου ανάπτυξης, σταδιακή και αντιφατική αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά εποικοδομητική, πέτυχε το μεγάλο συμβιβασμό ανάμεσα σε αυτούς που νοιάζονται για τη φύση και το περιβάλλον, αυτούς που θέτουν ως πρωταρχικό στόχο την οικονομική μεγέθυνση και εκείνους που επιδιώκουν τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Στο πλαίσιο αυτό, ο συστημικός τρόπος σκέψης, κύριο χαρακτηριστικό της αειφόρου ανάπτυξης, δημιουργεί ευθύνες. Στις διεργασίες που τον αφορούν δεν έχουν θέση η κριτική όταν δεν καταλήγει σε αντίστοιχη πρόταση, αλλά ούτε και η διαπίστωση του προβλήματος όταν δεν συνοδεύεται από λύση. Η αειφόρος ανάπτυξη, κοινωνικό κίνημα πλέον και κοινή ιδεολογία ατόμων και ομάδων που επιδιώκουν την ισορροπία ανάμεσα στο περιβάλλον και την ανάπτυξη, οφείλει να απαντά κάθε φορά στο ερώτημα: Τι είναι αυτό που πρέπει να διατηρηθεί και τι μπορεί να αναπτυχθεί;

Με αυτά τα δεδομένα, ο παρών τόμος φιλοξενεί άρθρα που αποτελούν διεργασίες σκέψης για τρία βασικά θέματα. Το πρώτο είναι αν υπάρχουν ασφαλείς παραγωγικές-οικονομικές λύσεις που μπορούν να εντάσσονται χωρίς δισταγμούς στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης. Το δεύτερο είναι κατά πόσον οι κοινωνίες είναι έτοιμες να δεχτούν τέτοιες λύσεις. Και το τρίτο είναι ποια στήριξη μπορεί να έχει το άτομο σε μια αειφορική κοινωνία."

Κι ένα ρολόι σταμάτησε...

Κι ένα ρολόι σταμάτησε...

                  και ξάφνου ήξερε το νόημα του χρόνου.

"Στην αρχή, ήμουν ένα άτομο, που δεν ήξερε τίποτα άλλο παρά την δική του εμπειρία. 

Κατόπιν, μου λέγαν πράγματα, και έγινα δύο άνθρωποι: το μικρό κορίτσι που αναφωνούσε πόσο τρομερό ήταν που τα αγόρια στο δίπλα σπίτι άναβαν φωτιά στην αλάνα για να ψήσουν μήλα (αυτό, δηλαδή, που έλεγαν οι γυναίκες) - και το μικρό κορίτσι που (όταν οι μανάδες φώναζαν τα αγόρια για να τα στείλουν για ψώνια) έτρεχε και φρόντιζε τη φωτιά και τα μήλα γιατί λάτρευε να το κάνει...

Κι έτσι γίναμε δύο Εγώ. 

Το ένα Εγώ που πάντα έκανε κάτι που το άλλο Εγώ επέκρινε. Ή το άλλο Εγώ προσδιόριζε το τι επέκρινε το Εγώ. Όλη αυτή η διαφωνία βαθιά μέσα μου.

Στην αρχή ήμουν Εγώ, κι Εγώ ήμουν καλή. 

Μετά ήρθε το άλλο Εγώ. Αυτό της εξωτερικής εξουσίας. Κι αυτό δημιούργησε σύγχυση. Και το άλλο Εγώ μπερδεύτηκε πάρα πολύ γιατί υπήρχαν τόσες πολλές εξωτερικές εξουσίες. 

[...]  Το πιο σημαντικό πράγμα είναι να κάνεις καριέρα. Το πιο σημαντικό πράγμα είναι να παντρευτείς. Στα κομμάτια με τους πάντες. Να είσαι καλή με όλους. Το πιο σημαντικό πράγμα είναι το σεξ. Το πιο σημαντικό πράγμα είναι να έχεις λεφτά στην τράπεζα. Το πιο σημαντικό πράγμα είναι να σε συμπαθούν όλοι. Το πιο σημαντικό πράγμα είναι να ντύνεσαι όμορφα. Το πιο σημαντικό πράγμα είναι να είσαι εκλεπτυσμένη και να λες αυτά που δεν εννοείς και να μην καταλάβει κανείς πώς νιώθεις. [...]

Και όλο εκείνο το διάστημα, το Εγώ να λέει, ζήσε τη ζωή. Αυτό είναι το πιο σημαντικό. 

Αλλά όταν το Εγώ ζει τη ζωή, το άλλο Εγώ λέει όχι. Είναι επικίνδυνο. Δεν είναι πρακτικό. Θα έχεις άσχημη κατάληξη. Εννοείται... όλοι νιώσαμε έτσι κάποτε, όπως νιώθεις εσύ, αλλά θα μάθεις! "

Με αυτά τα λόγια προλογίζει η Barry Stevens το συλλογικό σύγγραμμα με τίτλο "Πρόσωπο με Πρόσωπο: Το Πρόβλημα του να Είσαι Άνθρωπος" (Person to Person: The Problem of being Human, 1971). Και λίγο πριν μας αποχαιρετίσει οριστικά το 2011, κατέληξα στην ευχή μου για το 2012. Εύχομαι η καινούργια χρονιά να προσφέρει περισσότερη συνείδηση κι ελευθερία.

Ο Carl Rogers ορίζει την ελευθερία ως την εκπλήρωση της τακτοποιημένης σειράς της ζωής του κάθε ανθρώπου. Γι' αυτόν η ελευθερία είναι τόσο προκαθορισμένη, όσο είναι και επιλογή. Ο Martin Buber το θέτει πιο περιεκτικά: 

"Ο ελεύθερος άνθρωπος... πιστεύει στο πεπρωμένο, και πιστεύει ότι το πεπρωμένο τον χρειάζεται." Και προσθέτει: " Αυτός που ξεχνά τις συνέπειες και παίρνει αποφάσεις από το βάθος της συνείδησής του... είναι ελεύθερος άνθρωπος, και το πεπρωμένο τον αντικρύζει ως το αντίβαρο της ελευθερίας του. Δεν είναι το όριό του αλλά η εκπλήρωσή του". 

Η συνταγή για να έρθεις σε επαφή με τον εαυτό σου είναι: 

Ελευθερία να είσαι

Θάρρος να είσαι

Να μάθεις να είσαι ελεύθερος

Για να γίνεις άνθρωπος. 

Από καρδιάς για την χρονιά που έρχεται...

Άκουσέ με!

Όταν εγώ σου ζητάω να μ’ ακούσεις

και συ αρχίζεις να μου δίνεις συμβουλές

δεν κάνεις αυτό που σου ζήτησα.

Όταν εγώ σου ζητάω να μ’ακούσεις

κι εσύ αρχίζεις να μου λες πως δεν πρέπει να αισθάνομαι έτσι,

ποδοπατείς τα συναισθήματά μου.

Όταν εγώ σου ζητάω να μ’ ακούσεις

και συ νομίζεις πως πρέπει να κάνεις κάτι

για να λύσεις το πρόβλημά μου,

όσο κι αν σου φαίνεται παράξενο, μ’ απογοητεύεις.

Άκουσέ με! Μόνο αυτό σου ζητάω. Άκουσέ με!

Μη μου μιλήσεις, μην κάνεις πράγματα για μένα-

δεν είναι αυτό που θέλω. Απλώς άκουσέ με (…).

Μπορώ να τα καταφέρω και μόνος μου.

Δεν είμαι ανήμπορος.

Ίσως αποθαρρυμένος και δισταχτικός, αλλά όχι ανήμπορος.

Όταν εσύ κάνεις για μένα κάτι, που μπορώ

και χρειάζομαι να το κάνω μόνος μου,

μου εντείνεις το φόβο και την αδυναμία μου.

Όταν, όμως, αποδεχτείς απλά πώς αισθάνομαι,

αυτό που αισθάνομαι

–όσο παράλογο κι αν είναι το συναίσθημά μου-

τότε μπορώ να προχωρήσω,

να καταλάβω τί κρύβει ο παραλογισμός μου.

Κι όταν πια αυτό το αποσαφηνίσω,

οι απαντήσεις γίνονται ξεκάθαρες και δε χρειάζομαι συμβουλές.

Τα παράλογα συναισθήματα δεν είναι πια παράλογα

σαν καταλάβουμε τί κρύβουν.

Ίσως γι΄αυτό η προσευχή να λειτουργεί συχνά

για μερικούς ανθρώπους. Γιατί ο Θεός είναι βουβός.

Δεν προσπαθεί να δώσει συμβουλές,

ούτε να σώσει την κατάσταση.

“Εκείνος” ακούει μόνο κι αφήνει σε σένα να κάνεις τη δουλειά.

Γι΄αυτό, σε παρακαλώ, άκουσέ με! Άκουσέ με!

Κι αν θέλεις να μιλήσεις,

περίμενε λίγο τη σειρά σου.

Και τότε εγώ θ’ ακούσω εσένα.

Ανώνυμος

(Πηγή: Luterman, 1991, σ. 110)