22 Δεκεμβρίου 2014

Ψυχοθεραπεία και Δημιουργική Διεργασία


 Μέσω της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας σου δίνεται η δυνατότητα να ανάγεις τον τρόπο με τον οποίο υπάρχεις, σχετίζεσαι, αγαπάς, μεγαλώνεις, δημιουργείς, μαθαίνεις... την ίδια σου τη ζωή, σε τέχνη. Η διεργασία, άλλωστε, έχει πολλά κοινά στοιχεία με τον τρόπο με τον οποίο οι καλλιτέχνες δημιουργούν, ενυπάρχουν, και ερμηνεύουν τα δικά τους έργα τέχνης. Ο Albert Rothenberg μεταφέρει τις σκέψεις του για το πως η καλλιτεχνική και η ψυχοθεραπευτική διεργασία ακολουθούν παράλληλους δρόμους έκφρασης μέσω της υπαρξιακής δημιουργίας στο βιβλίο του The Creative Process of Psychotherapy.


 



"Η εικόνα δεν προσχεδιάζεται ούτε προκαθορίζεται εξ' αρχής, μάλλον ακολουθεί την κινητικότητα της σκέψης καθώς δημιουργείται. Αφού τελειώσει, αλλάζει κι άλλο, αναλόγως την κατάσταση στην οποία βρίσκεται εκείνος που την κοιτά. Μία εικόνα ζει τη ζωή της σαν ένα ζωντανό πλάσμα, που υποβάλλεται στις αλλαγές τις οποίες μας επιβάλλει η καθημερινότητα."
-Pablo Picasso

"Τελευταία νιώθω ότι βλέπω και βιώνω πράγματα στα οποία δεν έδινα σημασία παλαιότερα. Βλέπω καινούργιους δρόμους όταν οδηγώ το αυτοκίνητό μου, και πραγματικά πρόσεξα τα πουλιά πάνω σε ένα δέντρο. Όταν ήρθα στη δουλειά τις προάλλες παρατήρησα καθώς έμπαινα μέσα, μέρη του διαδρόμου που ποτέ δεν είχα συνειδητοποιήσει πως υπήρχαν. Και οι άνθρωποι - ακούω διαφορετικά πράγματα σε όσα λένε. Αντί να αποχωρώ όταν νιώθω απειλημμένος, επιλέγω να παραμείνω."
-Πελάτης στην Ψυχοθεραπεία
  
*Rothenberg, A. (2014). The Creative Process of Psychotherapy. MD: IPI Publishers
** Εικόνα:  Josep Moncada - L' art per l'art


Άννα Πολεμικού, Ph.D. 
Νευροψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
(προσωποκεντρικης προσέγγισης)


πληροφορίες/επικοινωνία: 
 
  6937804644 / 21 3030 1465

12 Δεκεμβρίου 2014

Το Μαγικό Ορόσημο: Υπάρχει Άγιος Βασίλης;

Πρέπει να ήμουν τεσσάρων χρονών όταν πρωτο-υποψιάστηκα ότι κάτι τρέχει με τον Άι-Βασίλη. Όταν, λοιπόν, εμφανίστηκε καταμεσίς στο σαλόνι, ντυμένος στα κόκκινα, προσπαθώντας να μαγέψει την ατμόσφαιρα για μένα και τα παιδο-ξάδελφα που είχαν κατακλύσει το σπίτι, δίστασα να τον πλησιάσω. Αυτός ο Άι-Βασίλης δε μου γέμιζε το μάτι... Μέχρι που αναγνώρισα τη φωνή... - του παππού μου...! Ήταν, βλέπεις, ο Παππούς - Άι-Βασίλης!" Κι αφού έγινε μέσα μου ο συγκερασμός των δύο προσώπων, έτρεξα αμέριμνη να διεκδικήσω τη (δικαιωματική μου) θέση μέσα στην αγκαλιά του. 
 
Αυτή είναι η  προσωπική ιστορία του τρόπου με τον οποίο εγώ τακτοποίησα τον Άγ. Βασίλη μέσα μου. Έχω χάσει τον παππού μου εδώ και πολλά χρόνια, αλλά στη δική μου ψυχή -χωρίς ποτέ τα δύο πρόσωπα ή έννοιες να γίνουν ταυτόσημα- ο παππούς μου εξακολουθεί να έχει ένα κομμάτι του Άι-Βασίλη, κι ο Άι-Βασίλης ένα κομμάτι του παππού μου. Φυσικά, ο δικός μου τρόπος είναι ενδεικτικός του πως το κάθε παιδί συμβολοποιεί μοναδικά μέσα του την έννοια του Άι Βασίλη, και δε θα μπορέσει να καλύψει οποιοδήποτε άλλο παιδί προβληματιστεί για την ταυτότητα ή την ύπαρξή του. Ούτε καν -κάποια μέρα- το δικό μου το παιδί. 

Φέτος είναι η πρώτη χρονιά που ο εμβληματικότερος Άι-Βασίλης των παιδικών μας χρόνων, ο Βρεττανός John Moore, δε βρίσκεται πια ανάμεσά μας. Αναρωτιέμαι αν στην ανακοίνωση της είδησης του θανάτου του John Moore (ή κατά κόσμον, Άι-Βασίλη) έσπευσες να σβήσεις την τηλεόραση . Ή αν ξερόβηξες για να καλύψεις τον ήχο. Ή αν αναρωτήθηκες σιωπηρά τί απ' όλα αυτά πρόλαβε να ακούσει, και πως συγκράτησε αυτή την πληροφορία ο γιός ή η κόρη σου. Σκέψου ότι στην ίδια θέση, εκείνη την ημέρα βρέθηκαν παγκοσμίως εκατοντάδες μητέρες σαν κι εσένα, που αναγκάστηκαν να αναρωτηθούν πολύ νωρίτερα απ' ότι υπολόγιζαν: "Τί θα πω στο παιδί μου όταν με ρωτήσει για τον Άι-Βασίλη;" 

Εδώ θα βρεις κάποιες πρακτικές προτάσεις, που εύχομαι να σε εμπνεύσουν να τις προσαρμόσεις στη δική σου ιδιοσυγκρασία, το ύφος, και στη στάση ζωής που έχεις επιλέξει για εσένα και την οικογένειά σου.

"Μαμά, αλήθεια... Υπάρχει Άγιος-Βασίλης;" 

Πρόκειται για ένα φορτισμένο ερώτημα, κι η δική σου απάντηση έχει τη δύναμη να ενδυναμώσει ή να συνθλίψει το πνεύμα του παιδιού σου (και του αδελφού ή της αδελφής του, που θα εισπράξει τις συνέπειες της απάντησής σου από δεύτερο χέρι). 

Η αλήθεια είναι ότι τα σημερινά παιδιά έχουν πρόσβαση σε πολλές πληροφορίες, κι αυτός είναι ένας από τους λόγους που μεγαλώνουν πολύ γρηγορότερα. Το θέμα της ύπαρξης ή της μη-ύπαρξης του Άγ. Βασίλη, μπορεί να τεθεί μεταξύ συμμαθητών και φίλων από πολύ μικρή ηλικία, θέτωντας πολλά διλήμματα στο γονέα που καλείται να δώσει μία ικανοποιητική απάντηση. 

Μπορεί να ανήκεις στους γονείς που θέλουν να παρατείνουν τη μαγεία όσο γίνεται περισσότερο -πράγμα δύσκολο εάν το παιδί εισπράττει μπερδεμένα μηνύματα από το ευρύτερο περιβάλλον του.

Ίσως, πάλι, να ανήκεις στους γονείς που προτιμούν την πραγματιστική οδό της γυμνής αλήθειας. Άλλωστε, αν δεν υπάρξει ποτέ Άι-Βασίλης στο σπίτι, η αποκάλυψη της μη-ύπαρξής του έχει μηδαμινές πιθανότητες να προξενήσει τραύμα σχετιζόμενο με την "απώλειά" του στον ψυχισμό του παιδιού. 

Ύστερα, τίθεται το ερώτημα της εμπιστοσύνης. Μπορεί να μου πεις: Μα δε θέλω να λέω ψέματα στα παιδιά μου. Θέλω να τους λέω την αλήθεια, με τρόπο αντίστοιχο της ηλικίας τους. Είναι θέμα εμπιστοσύνης. Πώς αλλιώς θα τα μάθω να υπηρετούν την αλήθεια; 

Οι έρευνες καταδεικνύουν ότι ένα παιδί μπορεί να διακρίνει μεταξύ ενός ψέματος και την καλή πρόθεση κάποιου να διεγείρει τη φαντασία του. Σημασία δεν έχει το αν κάτι είναι αληθοφανές ή όχι βάσει της φυσικής νομοτέλειας, αλλά το κατά πόσο εξυπηρετεί τις ανάγκες και τις καταστάσεις. Ωστόσο, καταλαβαίνω ότι μπορεί να θέλεις να βρεις τη δική σου ισορροπία γύρω από το πώς θα υποστηρίξεις και θα καλλιεργήσεις αυτές τις έννοιες σαν γονέας.

Όλοι οι παραπάνω προβληματισμοί είναι έγκυροι, και η καταλληλότερη απόφαση είναι θέμα προσωπικής προτίμησης ή οικογενειακής φιλοσοφίας. 

Το "Μαγικό Αναπτυξιακό Ορόσημο"

Η στιγμή, όμως, που το παιδί σου, θα εναποθέσει στη δική σου διακριτική ευχέρεια το συγκεκριμένο αναπτυξιακό ορόσημο της αποκάλυψης της φύσης του Άγ. Βασίλη είναι κρίσιμη. Σηματοδοτεί το στάδιο όπου το παιδί τολμά να επαναπροσδιορίσει το τί είναι φανταστικό και τί πραγματικό. Η διχοτομία στο ερώτημα ίσως, τελικά, και να μην αφορά μόνο τον Άγ. Βασίλη. Ίσως να αφορά τη δημιουργικότητα και τη φαντασία, και το πώς αυτά συνυπάρχουν με τις πιο ρεαλιστικές όψεις του κόσμου. Ίσως, ακόμη, και να αφορά τη διασφάλιση της επαφής με το παιδικό κομμάτι του αναπτυσσόμενου εαυτού μας, για όλη μας την υπόλοιπη ζωή. Με άλλα λόγια, ο Άγ. Βασίλης, μέσα από αυτό το ερώτημα, ενδέχεται να γίνει ένα σύμβολο που εμπεριέχει πολλά νοήματα στο τώρα και πολλές προεκτάσεις για το μέλλον.

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ: ΠΩΣ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1. Για το Προσχολικό Παιδί
 Αν πρόκειται για ένα πολύ μικρό παιδί, η ασφαλέστερη προσέγγιση είναι να στρέψεις το ερώτημα πίσω στο ίδιο το παιδί: "ΕΣΥ τί πιστεύεις;".  Θα καταλάβεις πόσο πολύ θέλει να εμβαθύνει από το πόσο εύκολα ή δύσκολα θα αποσπαστεί η προσοχή του κατά την απάντησή του. Το πιθανότερο είναι ότι θα πει δυο κουβέντες, και μετά μιλήσει για κάτι άλλο, εώς ότου απομακρυνθεί το ίδιο από το ερώτημα. Και κάπου εκεί θα σημάνει και η λήξη της συζήτησης περί Άι-Βασίλη για λίγο, τουλάχιστον, καιρό. 

2. Βλέποντας το Ερώτημα να Ωριμάζει
Πιθανόν το ερώτημα να τεθεί ξανά τον επόμενο χρόνο. Εμπιστεύσου το ένστικτό σου, και αφουγκράσου τις ανάγκες του παιδιού σου. Αν ρωτήσεις "Εσύ τι πιστεύεις;" και διακρίνεις ότι ναι μεν το παιδί έχει τις αμφιβολίες του, αλλά δεν είναι έτοιμο ακόμα να εγκαταλείψει εντελώς την ιδέα του Άι-Βασίλη, δε χρειάζεται ούτε να επιβεβαιώσεις ούτε να αρνηθείς τίποτα. Αρκεί να ακούσεις τις επεξηγήσεις του αντηχώντας "Ναι, μου ακούγεται λογικό έτσι όπως το λες".  

3. Η Στιγμή της Αποκάλυψης
Αναπόφευκτα, όμως, κάποια στιγμή θα επανέλθει η συζήτηση, και θα καταλάβεις ότι το παιδί είναι έτοιμο να πάει παρακάτω. Όταν συμβεί αυτό, θα πρέπει να είσαι κι εσύ έτοιμη (ή έτοιμος). H Zina Harrington προτείνει μία λύση για να πεις την αλήθεια, κοιτώντας χαμογελαστά το παιδί σου, και γνωρίζοντας ότι αυτό που θα του αποκαλύψεις πρόκειται να σφραγίσει τη μετάβασή του σε ένα συναρπαστικό αναπτυξιακό ορόσημο.
"Καρδούλα μου, είμαι τόσο περήφανη για σένα! Επιτέλους, ανακάλυψες το μαγικό μυστικό των Χριστουγέννων. Το ήξερα πως θα τα καταφέρεις! Πόσο συναρπαστικό! Τώρα θα γίνεις κι εσύ κομμάτι της μαγείας του Άγιου Βασίλη, και θα κάνεις όλα αυτά τα μυστικά μαγικά για τον μικρό σου αδελφό. Τί ωραία!! Τα φετινά Χριστούγεννα θα είναι τόσο, μα τόσο διασκεδαστικά!!" 
Ο ενθουσιώδης τόνος της φωνής σου, ένα συνωμοτικά παιχνιδιάρικο κλείσιμο του ματιού, θα κάνουν όλη τη διαφορά, προσθέτοντας μιαν απρόσμενη διάσταση στη σκέψη και το συναίσθημα του παιδιού. Σύντομα, όλο αυτό θα μεταμορφωθεί σε περηφάνεια στη σκέψη ότι πλέον γνωρίζει και συμμετέχει σε αυτό το οικουμενικό, καλά φυλαγμένο μυστικό. Αναγνωρίζοντας ότι του έχεις εμπιστευτεί την ευθύνη να διατηρήσει ζωντανό το πιο καλά κρυμμένο μυστικό του κόσμου, και εναποθέτωντάς του αρμοδιότες στην προσπάθεια διατήρησης και εξάπλωσης του πνεύματος των Χριστουγέννων, θα ενισχυθεί η αυτοπεποίησή του, και το αίσθημα της προσφοράς και της δημιουργίας. 

4. Το Μήνυμα των Ημερών
Αν πρόκειται για ένα πιο ώριμο, πιο έτοιμο, πιο υποψιασμένο, ή πιο μεγάλο παιδί (συνήθως στην προεφηβεία), και διαισθανείς ότι αναζητά να του μεταφέρεις ένα πιο γήινο μήνυμα μέσα από αυτή τη συζήτηση, μπορείς να επεκταθείς, (π.χ. κάνοντας αναφορά στο πρόσωπο που Αγίου Βασιλείου). 

Μπορείς να διευκρινίσεις ότι ο Άι-Βασίλης δεν είναι απλά ένας άντρας με γεννειάδα και κόκκινο κουστούμι που πέφτει από την καμινάδα, αλλά συμβολίζει πολλά περισσότερα πράγματα. [Π.χ., Ο Άγιος (Μέγας) Βασίλειος, ο οποίος έζησε στην Καππαδοκία και αφιέρωσε τη ζωή του στο να υπηρετεί τον συνάνθρωπο. Υπήρξε ο εμπνευστής και ο πρώτος δημιουργός της οργανωμένης φιλανθρωπίας. Η παράδοση του να προσφέρουμε δώρα στους ανθρώπους χωρίς την προσδοκία ανταλλάγματος, ακριβώς όπως έκανε κι εκείνος, διατηρεί ζωντανό το γενναιόδωρο πνεύμα του, κ.ο.κ.].

Η γιορτινή περίοδος των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, είναι μια ευκαιρία να μάθουν τα παιδιά να δίνουν και να δέχονται με την ίδια γενναιοδωρία. Προσφέρει τη δυνατότητα να δημιουργηθούν οικογενειακές παραδόσεις, και δίνει αφορμές για να φτιάξετε οικογενειακές αναμήσεις. Αγκάλιασε, λοιπόν, το πνεύμα των ημερών, μη φοβάσαι να εμπιστευτείς την καθοδήγηση του παιδιού σου, και αφέσου κι εσύ στη μαγεία των Χριστουγέννων!
 

Άννα Πολεμικού, Ph.D. 
Νευροψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
(προσωποκεντρικης προσέγγισης)


πληροφορίες/επικοινωνία: 
 
  6937804644 / 21 3030 1465

5 Δεκεμβρίου 2014

Η Υπόσχεση του Φροντιστή





Αν ασκείς κάποιο επάγγελμα το οποίο ενέχει πολύ ψυχικό δόσιμο, ή αν ανήκεις στην ενδιάμεση εκείνη γενιά η οποία είναι υπεύθυνη για τη φροντίδα και των παιδιών και των γονέων, ή εάν έχεις επιλέξει να φροντίζεις συνανθρώπους σου που τo έχουν ανάγκη... 

συχνά καταλήγεις εξουθενωμένος, και τελευταίος στην ιεραρχία των ανθρώπων που θυμάσαι ή που διαθέτεις αποθέματα ενέργειας ώστε να φροντίσεις. 

Το ποίημα της Rachel Snyder είναι μία μικρή υπενθύμιση... μία υπόσχεση προς τον εαυτό σου ότι θα φροντίζεις τις δικές σου ανάγκες σου πλήρως και πρωτίστως, ώστε να μπορείς, στη συνέχεια, να φροντίσεις και τις ανάγκες των άλλων...
________________________________________________________________________________


Η Υπόσχεση του Φροντιστή
-Rachel Snyder

Υπόσχομαι να θυμάμαι πάντοτε ότι το "Εγώ" εδρεύει στο κέντρο της λέξης "φροντιστής", οπότε υπόσχομαι να φροντίζω πρώτα εμένα. Διότι μόνο τότε μπορώ να νοιάζομαι για τους άλλους από μία αληθινή θέση προσφοράς.

Υπόσχομαι να θυμάμαι ότι είναι εντάξει να φάω ένα ζεστό σουφλέ σοκολάτας με σαντιγί και τριμμένα φυστίκια, ή να απολαύσω ένα πολυτελές ζεστό μπάνιο, ακόμα κι όταν εκείνος δε μπορεί ή όταν εκείνη δε θα έπρεπε, ή απλά όταν εκείνοι δεν το κάνουν. Ακόμα, υπόσχομαι να θυμάμαι ότι είναι εντάξει να απολαμβάνω την κάθε νόστιμη στιγμή.

Υπόσχομαι να θυμάμαι ότι έχω δική μου ζωή, και ότι το να είμαι φροντιστής είναι μόνο μία όψη αυτής της ζωής. Δεν είμαι η Μητέρα Τερέζα, και υπόσχομαι να θυμάμαι ότι είμαι ένας κανονικός άνθρωπος, ακόμα κι αν περνώ τις μέρες και τις νύχτες μου κάνοντας αξιοθαύμαστα πράγματα.

Υπόσχομαι να θυμάμαι ότι το να φροντίζω τον εαυτό μου δεν είναι το ίδιο με το να είμαι εγωιστής - και υπόσχομαι να επαναλαμβάνω αυτήν την υπόσχεση συχνά και με πεποίθηση.

Υπόσχομαι να με πηγαίνω να δω καμιά ταινία πού και πού, αν μπορώ να μείνω ξύπνιος για αρκετή ώρα ώστε να τη δω. Και όταν δεν μπορώ, υπόσχομαι να παίρνω έναν υπνάκο ή να κοιμάμαι για καμιά ωρίτσα παραπάνω. Και όταν είμαι τόσο κουρασμένος που και μόνο η σκέψη ενός υπνάκου υπερβαίνει τη σφαίρα της κατανόησής μου, υπόσχομαι πως θα σηκώνω το τηλέφωνο και θα ζητάω βοήθεια. Και όταν δεχθούν να με βοηθήσουν, υπόσχομαι ότι δε θα τυραννιέμαι από ενοχές που δέχθηκα.

Υπόσχομαι να βρίσκω λίγο χρόνο για μένα κάθε μέρα, και να κρατώ αυτόν το χρόνο ιερό. Για να περπατώ στο δάσος. Για να κολυμπώ. Για να ακούω μουσική. Για να προσεύχομαι. Για να πίνω τσάι με έναν φίλο που καταλαβαίνει. Για οτιδήποτε με θρέφει βαθιά, ανεξάρτητα από το τί πιστεύει οποιοσδήποτε άλλος.Υπόσχομαι, Αχ πόσο υπόσχομαι!, να μην επιτρέψω στις τύψεις ή στη ντροπή να παρεισφρήσει σε αυτόν το χρόνο.

Υπόσχομαι να γελώ, ειδικά όταν φαίνεται να μην υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να γελάσω. Και υπόσχομαι, επίσης, να μου επιτρέπω να κλαίω πολύ και έντονα και ηχηρά όταν το χρειάζομαι. Αν ο θυμός και η περιφρόνηση ξεπροβάλουν τα άσχημα κεφάλια τους, υπόσχομαι να επιτρέπω στον εαυτό μου να αισθανθεί τα συναισθήματα και να βρει ασφαλείς τρόπους να διοχετεύσει την ισχυρή ενέργεια που εμπεριέχουν.

Υπόσχομαι να θυμάμαι ότι καμία ενέργεια δεν είναι ασήμαντη. Το μοιρασμένο χαμόγελο, το πετσετάκι του μπάνιου στο πιγούνι, το παραμύθι πριν από τον ύπνο, ένα παιχνίδι ντάμας ή ένα κρυφτό, ένα απλό άγγιγμα, το να καθόμαστε στη σιωπή. Κάθε μία είναι ένας ανεκτίμητος θησαυρός, όπως είναι και η κάθε ανθρώπινη ύπαρξη.

Ας είναι αυτή η υπόσχεση προς τον εαυτό μου. Το να επιλέγω την αγάπη έναντι του φόβου, τη συμπόνοια έναντι της κρίσης, την ενσυναίσθηση έναντι της αυταρέσκειας. Ας εκπροσωπούνται οι επιλογές μου από τις ενέργειές μου συχνότερα απ΄ότι όχι.

Ακόμα κι αν περιτριγυρίζομαι από την ασθένεια ή την αντιξοότητα ή το θάνατο, υπόσχομαι να μην ξεχνώ ότι είμαι ακόμα ζωντανός. Όταν αντικρίζω το κουρασμένο μου πρόσωπο στον καθρέφτη, υπόσχομαι να θυμάμαι ότι προτού γίνω φροντιστής, ήμουν ένας ενδιαφέροντας και ελκυστικός άνθρωπος. Υπόσχομαι να μην ξεχάσω πως εξακολουθώ να είμαι.

Υπόσχομαι να θυμάμαι όσα πραγματικά έχουν σημασία. Υπόσχομαι ότι όσο και να δίνω και όσο συγχυσμένος και να νιώθω κάποιες φορές, θα θυμάμαι ότι και εγώ εισπράττω κάτι ενεκτίμητο ως ανταπόδοση. Υπόσχομαι να επιτρέπω στον εαυτό μου να δέχεται, και να είναι ευγνώμων.

Υπόσχομαι να θυμάμαι ότι η ζωή είναι ένας φαύλος κύκλος, και ότι κάποιες φορές είμαστε εμείς εκείνοι που φροντίζουμε και ότι κάποιες άλλες φροντίζουν εμάς.

Τέλος, υπόσχομαι πως κάποια μέρα, όταν κι εγώ χρειαστώ έναν φροντιστή, θα βρω κάποιον τουλάχιστον κατά το ήμισυ φροντιστικό, όπως εμένα.


 Άννα Πολεμικού, Ph.D. 
Νευροψυχολόγος
- Ψυχοθεραπεύτρια
 (προσωποκεντρικης προσέγγισης)

πληροφορίες/επικοινωνία: 
 
  6937804644 / 21 3030 1465

31 Οκτωβρίου 2014

Πως Διεξάγεται μια Θεραπευτική Συνεδρία;




Πιθανόν να έχεις αναρωτηθεί τί ακριβώς γίνεται κατά τη διάρκεια μιας θεραπευτικής συνεδρίας. Πιθανόν και όχι. Υπάρχουν άτομα που προτιμούν να βιώσουν τη διαδικασία χωρίς προσδοκίες. Ξεκινούν τη θεραπευτική διαδικασία χωρίς ποτέ να ρωτήσουν τί είναι αυτό που κάνουν ή πως λειτουργεί, ανακαλύπτοντάς το στην πορεία. Από εκείνους, ωστόσο, που έλκονται από την ιδέα της ψυχοθεραπείας, ενώ απωθούνται από το άγνωστο της διαδικασίας, διατυπώνεται συχνά το ερώτημα:  
Πώς διεξάγεται μια θεραπευτική συνεδρία; 

Δεν είναι εύκολο να σου εξηγήσω πως ακριβώς λειτουργεί αυτό που κάνουμε, και δεν το βιώνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Θα προσπαθήσω, όμως, να συνοψίσω το ευρύτερο πλαίσιο στα ακόλουθα σημεία:

Ο Χώρος που Διεξάγονται οι Συνεδρίες

 

Ο χώρος στον οποίο συναντιόμαστε είναι ένας ασφαλής χώρος. Εδώ μπορείς μπορείς να περιεργαστείς και να εξερευνήσεις τα πάντα και οτιδήποτε. Eίναι ασφαλής για πολλούς λόγους:

Ένας είναι ότι υπάρχει απόλυτη εχεμύθεια. Μπορείς να μιλήσεις για οτιδήποτε: για αυτοκτονικές σκέψεις, το σεξ, το θάνατο, τα συναισθήματα, τους φόβους, τις ντροπές, τις ενοχές, τα δάκρυα, τα όνειρα, πράγματα που έχασες την ευκαιρία να πεις, όλα τα πράγματα που ζητούν τη φωνή σου για να ακουστούν. 

Είναι, επίσης, ασφαλής γιατί η μοναδική μου πρόθεση είναι να δουλέψουμε μαζί καθώς πλοηγείσαι σε δύσκολα συναισθήματα, σκέψεις ή/και καταστάσεις. Αν προσπαθήσεις να θυμηθείς την τελευταία φορά που βρέθηκες σε μια καφετέρια με μια παρέα 5-6 ατόμων, από τους οποίους μιλούσαν οι 3-4 ταυτόχρονα, ίσως διαπιστώσεις ότι αυτές οι συναντήσεις συνήθως είχαν ως αποτέλεσμα κανείς από την παρέα να μην ολοκληρώνει τη σκέψη του. Πολύ συχνά το ίδιο συμβαίνει και μέσα στο μυαλό μας. Εκφράζοντας λεκτικά τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας σε ένα ασφαλές περιβάλλον επιτρέπουμε σε αυτά να αναδυθούν στη συνείδηση, να εντοπιστούν, και να βιωθούν σε πληρέστερο βαθμό, ώστε να επέλθει η ίαση.

Είναι, ακόμα, ασφαλής γιατί εσύ κι εγώ βρισκόμαστε σε θεραπευτική συμμαχία. Αυτό σημαίνει ότι όσο δύσκολα κι αν φαίνονται τα πράγματα για σένα, όσο κι αν  δυσφορείς με αυτά, εγώ θα βρίσκομαι δίπλα σου και δε θα σε εγκαταλείψω όσο διαρκεί η διαδρομή σου.

Τέλος, είναι ασφαλής γιατί δεν κλειδώνω την πόρτα, γιατί αν πω ή κάνω κάτι με το οποίο δε συμφωνείς με οποιονδήποτε τρόπο μπορείς να μου το πείς, και γιατί δεν με πειράζει, αν θες, να μοιραζόμαστε ακόμα και τις σιωπές. 

Ποιός Είναι ο Ρόλος του Θεραπευτή;

 

Σε γενικές γραμμές, οι θεραπευτές δε δίνουν συμβουλές. Κατά καιρούς, πολλοί άνθρωποι μπορούν να επωφεληθούν από βοηθητικές συστάσεις και καλές συμβουλές. Στους περισσότερους, όμως, αυτό ήδη προσφέρεται από τους φίλους ή/και την οικογένεια (ακόμα κι όταν δεν το επιθυμούν). Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι θεραπευτές δεν είναι καλύτεροι στο να δίνουν συμβουλές κοινής λογικής από οποιονδήποτε άλλον συμβουλάτορα. Μπορούν, όμως, και παρέχουν το είδος της βοήθειας το οποίο δεν βρίσκει κανείς με ευκολία στο συμβατικό κοινωνικό πλέγμα της οικογένειας και των φίλων.

Ο δικός μου ρόλος είναι να ρίξω λίγο φως στο δρόμο σου ώστε να μπορείς να τον εξερευνήσεις με ασφάλεια. Δε μπορώ να σου πω ποιό δρόμο να διαλέξεις, ούτε μπορώ να προβλέψω ποιές θα είναι οι συνέπειες της επιλογής σου. Μπορώ, όμως, να καταβάλω γνήσια προσπάθεια να αφουγκραστώ πώς είναι να είσαι εσύ, ώστε να σε βοηθήσω να καταλάβεις τον εαυτό σου καλύτερα. Και αυτό που μπορώ να σου υποσχεθώ είναι ότι θα είμαι μαζί σου βήμα-προς-βήμα για όσο διαρκέσει αυτό το ταξίδι. 


Τί Είναι Αυτό που Κάνει τους Θεραπευτές Διαφορετικούς;

  • Είναι εκπαιδευμένοι στο να κατανοούν την συναισθηματική αναστάτωση και τη διαδικασία της συναισθηματικής ίασης. Κατά κάποιον τρόπο είναι οι άνθρωποι που κατανοούν το γενικό έδαφος του ανθρώπινου τοπίου, και μπορούν να συντροφεύσουν και να καθοδηγήσουν τους ανθρώπους -μέσα από τον πόνο και την σύγχυση- προς την ανάπτυξη, την ωρίμανση, και την ίαση.  


  • Είναι πρόθυμοι και ικανοί να αντιμετωπίσουν πολύ έντονα συναισθήματα. Είναι δύσκολο να βρίσκεσαι με κάποιον όταν βιώνει έντονα συναισθήματα. Το να στέκεται κανείς μάρτυρας στον ανθρώπινο πόνο, είναι από μόνο του δύσκολο. Είναι, επίσης, δύσκολο το να βιώνει κανείς τον πόνο του άλλου χωρίς αυτό να αγγίξει ή να διαταράξει τα  δικά του, ενδότερα συναισθήματα. Οι ικανοί θεραπευτές έχουν εκπαιδευτεί στο να διαχειρίζονται αυτά τα θέματα: να είναι ολοκληρωτικά παρόντες πλάι τους πελάτες τους, να συνηχούν με τον πόνο τους "σα να τον βιώνουν οι ίδιοι" δίχως, όμως, να ξεχνούν την παράμετρο "σαν να". Σε αυτό το πλαίσιο, προσφέρεται η δυνατότητα να εκφράσει ο πελάτης δυνατά συναισθήματα, γνωρίζοντας ότι ο θεραπευτής νοιάζεται πραγματικά γι' αυτά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τον υπερβαίνουν ή τον εξοντώνουν. Αυτή η ικανότητα του θεραπευτή παρέχει στο πελάτη εξαιρετική σταθερότητα και ασφάλεια κατά τη διάρκεια της συνεδρίας.  

  • Οι ικανοί θεραπευτές έχουν την τάση να μην είναι επικριτικοί. Κατανοούν ότι τα περισσότερα διαπροσωπικά και συναισθηματικά προβλήματα μπορούν να θεωρηθούν ως προσπάθειες συναισθηματικής επιβίωσης απέναντι στα κοινότυπα προβλήματα της ζωής. Οι αποτελεσματικοί θεραπευτές αποπνέουν μία στάση σεβασμού, κατανόησης, και αποδοχής. Όπως προκύπτει από αναφορές σε μελέτες ψυχοθεραπευτικής αποτελεσματικότητας, τον πιο σύνηθη βοηθητικό παράγοντα της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας αποτελεί η ικανότητα του θεραπευτή να εκδηλώνει γνήσια έγνοια και κατανόηση απέναντι στον πελάτη. Η συμπονετική στάση του θεραπευτή βοηθά τον πελάτη να μειώσει την υπέρμετρη αυτο-κριτική, και να αναπτύξει μία ενισχυμένη ικανότητα αυτο-αποδοχής του ίδιου και των βιωμάτων του. 

  • Παρέχουν στήριξη στην αυτο-έκφραση. Η υποστήριξη και η ενθάρρυνση της αυθεντικής έκφρασης βοηθά να αναδυθεί και να να παγιωθεί ή ανάπτυξη της αίσθησης του Εαυτού. Όπως όταν φυτρώνει ένα δέντρo, το στηρίζουμε με κλαδάκια ώσπου να δυναμώσει ο κορμός του: κάποια στιγμή θα μπορέσουμε να αφαιρέσουμε τα κλαδάκια, και το δέντρο θα έχει αναπτύξει τις δικές του δυνάμεις ώστε να σταθεί όρθιο και να μεγαλώσει με τη δύναμη του ίδιου του του κορμού. Στη θεραπεία νιώθει κανείς ολοένα και πιο άνετα να συζητά για τα πράγματα όπως πραγματικά είναι. Αν και η ύφεση της συναισθηματικής δυσφορίας (κατάθλιψης, άγχους, έντασης, κτλ) αποτελεί τον πρωταρχικό στόχο των περισσοτέρων που αποφασίζουν να ξεκινήσουν θεραπεία, συνήθως η ψυχοθεραπεία συντελεί και στην ενδυνάμωση της αίσθησης του εαυτού και της αυτο-εκτίμησης. "Όταν ο θεραπευτής μου με ακούει πραγματικά, τότε ξέρω ότι είναι εντάξει να είμαι ο εαυτός μου!" 

  • Βοηθούν τους πελάτες να διατηρήσουν μία αίσθηση ρεαλιστικής ελπίδας σε δύσκολες στιγμές. Όχι το ψεύτικο "όλα θα πάνε καλά" είδος ελπίδας, αλλά μία ρεαλιστική προοπτική και εμπιστοσύνη στο γεγονός ότι η ψυχοθεραπεία θα συντελέσει στην ίαση ή σε ενισχυμένες δεξιότητες αντιμετώπισης των καταστάσεων. 

  • Δεν επαναλαμβάνουν δυσλειτουργικά μοτίβα αλληλοσυσχέτισης. Πολλές σχέσεις αποτυπώνονται σε μοτίβα. Ένας εξαρτώμενος, φαινομενικά ανήμπορος άνθρωπος μπορεί να εγκλωβιστεί σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο σχέσεων όπου η συμπεριφορά του (ή της) ωθεί τους άλλους να του συμπεριφέρονται σαν παιδί. Αυτό ο επαναλαμβανόμενος "διαπροσωπικός χορός" μπορεί να  αρχικά να φαντάζει ωραίος (διότι είναι οικείος) αλλά συχνά συντελεί στο να παραμένει καθηλωμένος: δε μεγαλώνει ποτέ. Αποτελεί έναν τρόπο να υπάρχει ο οποίο προσκαλεί (άμεσα ή έμμεσα) τους άλλουν να "σώσουν" αυτό το αβοήθητο άτομο, γεγονός το οποίο ενισχύει το να παραμένει σε ένα είδος βρεφικής ανημπόριας. Ένας ικανός θεραπευτής θα ενσυναισθανθεί την αναστάτωσή του/της, αλλά θα αντισταθεί στην παρόρμηση να τον/την αντιμετωπίσει σαν ένα αβοήθητο παιδί. Η άρνηση του θεραπευτή να διαιωνίσει αυτόν το "διαπροσωπικό χορό" επιτρέπει στον πελάτη να ωριμάσει και να αντιληφθεί το ίδιο του το σθένος.   

 

Πώς Διεξάγεται, λοιπόν, μια Θεραπευτική Συνεδρία;

 

Φαντάσου ότι έχεις στο μυαλό σου ένα παζλ. Ξέρεις (ή υποψιάζεσαι) ότι του λείπει ένα κομμάτι. Μπορεί ακόμα και να γνωρίζεις το χρώμα και το σχήμα του κομματιού αυτού. Το θέμα είναι ότι ψάχνεις να βρεις το κομμάτι που λείπει για να συναρμολογήσεις την εικόνα που έχεις μέσα στο μυαλό σου. Κι απευθύνεσαι σε εμένα. Εγώ δε μπορώ να δω το παζλ.Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να φανταστώ πως είναι, μέσα από τις περιγραφές σου, και να βρίσκομαι δίπλα σου, παρέχοντάς σου ασφάλεια όσο ψάχνεις ανάμεσα σε διάφορα κομμάτια να βρεις εκείνο που λείπει. Με προσκαλείς, λοιπόν, να σου κάνω παρέα όσο το αναζητάς. Μπορεί και να με προσκαλέσεις να το αναζητήσω κι εγώ μαζί σου, καμιά φορά. Μπορώ να σου περιγράψω τα κομμάτια που βλέπω εγώ, και να κοιτάξουμε από κοινού τα κομμάτια που βλέπεις εσύ. Το σωστό κομμάτι, όμως, όταν έρθει η ώρα, θα το αναγνωρίσεις εσύ και θα μου πεις: το βρήκα!  

Αν επιλέξεις την προσωποκεντρική θεραπεία, την οποία εκπροσωπώ, πρέπει να ξέρεις ότι ειδικός της ζωής σου είσαι εσύ και μόνον εσύ. Αυτό δεν το καταλαβαίνουν όλοι, και δεν αποκλείεται στην αρχή να σε μπερδέψει η ιδέα ότι δε δίνω συμβουλές, ειδικά αν ήλπιζες να σου δώσω εγώ τις απαντήσεις που ψάχνεις.

Η δική μου παρουσία στόχο έχει να σε βοηθήσει να αναγνωρίσεις ότι η μοναδική αυθεντία σε ό,τι αφορά τη δική σου ζωή είσαι εσύ, ανεξάρτητα από το αν η αυθεντία σου έγκεται στη συνειδητότητά σου, στις στάσεις σου, στις δεξιότητές σου, τους πόρους που έχεις διαθέσιμους. Στόχος μου είναι, επίσης, να σου παράσχω αναφορές που μπορεί να είναι σχετικές με τα ενδιαφέροντά σου ή με την ετοιμότητά σου την εκάστοτε στιγμή.   

Ευθύνη μου είναι να μη σε κρίνω, να σε ακούω ενεργά, να ενσυναισθάνομαι αυτά που βιώνεις, να υπάρχω με γνησιότητα στη θεραπευτική σχέση σε κάθε βήμα του εδώ-και-τώρα σου, και να στέκομαι πλάι σου ώστε να βρεις τους δικούς σου τρόπους να ενδυναμωθείς και να υπάρξεις με όποιον τρόπο επιλέξεις στο δικό σου έργο τέχνης που ονομάζεται ΖΩΗ

Πηγή: Preston, J., Vazos, N., & Liebert, D. S. (2014). Making every session count. International Psychotherapy Institute.

Άννα Πολεμικού, Ph.D. 
Νευροψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
(προσωποκεντρικης προσέγγισης)


πληροφορίες/επικοινωνία: 
 
  6937804644 / 21 3030 1465

12 Μαΐου 2014

Μύθοι στην Ψυχοθεραπεία: Ο Πάνσοφος Θεραπευτής




Είναι αυτονόητο ότι επιδιώκουμε να βρούμε έναν σύμβουλο/θεραπευτή που να έχει ολοκληρώσει πιστοποιημένη εκπαίδευση, που είναι μέλος αναγνωρισμένου επαγγελματικού φορέα ή συλλόγου, και που έχει υποβληθεί ο ίδιος στην θεραπευτική διαδικασία (έχει μεριμνήσει για την "αυτο-φροντίδα" του) και έχει κατοχυρώσει την κατάλληλη εποπτεία.  

Ωστόσο, δεν παύει να υπάρχει η ευρύτερη αντίληψη, συχνά ενισχυόμενη από τον κινηματογράφο και τις τηλεοπτικές σειρές, ότι ο πελάτης περιορίζεται στο να καθίσει (ή να ξαπλώσει) αναπαυτικά στο ανάκλινδρο και να μιλήσει στον θεραπευτή, ο οποίος -με εφόδιο τις αρετές της εξυπνάδας και της αναλυτικής οξυδέρκειας που τον διακατέχει- θα λύσει όλα τα προβλήματα και θα καθοδηγήσει τον πελάτη προς τις απαραίτητες συνειδητοποιήσεις. Με άλλα λόγια, η θεραπευτική διαδικασία αποπνέει μία αίσθηση νουβέλας μυστηρίου, όπου κάθε μορφή προόδου επαφίεται στην διαισθητικότητα, την ενόραση και τις δεξιότητες ντεντέκτιβ του θεραπευτή.

Οι σύγχρονες προοδευτικές θεραπευτικές προσεγγίσεις κατανοούν ότι ο ίδιος ο πελάτης καταδεικνύει την ίδια ικανότητα καθοδήγησης της θεραπευτικής διαδικασίας με τον θεραπευτή. Πιό συγκεκριμένα, ενστερνίζονται την ιδέα ότι η θεραπευτική συμμαχία - όπως αποκαλούμε την σύνδεση μεταξύ θεραπευτή και πελάτη κατά την διάρκεια της συνεργασίας τους- είναι αναγκαία και επαρκής για πιο συναισθητικές και ουσιώδεις ανακαλύψεις από ότι η παραδοσιακή (και παλιομοδίτικη) τύπου "εσύ συσχετίζεις / εγώ ερμηνεύω" προσέγγιση. 

Μη ξεχνάς ότι υπάρχουν δύο άνθρωποι στο δωμάτιο! Και κανείς ποτέ δε θα σε καταλάβει καλύτερα απ' ότι είσαι ικανός/-ή να καταλάβεις τον εαυτό σου. Δεν υπάρχει ειδικότερος για σένα εκτός από εσένα. Αυτό σημαίνει ότι και εσύ και ο θεραπευτής σου πλοηγείστε μαζί στην θεραπευτική διαδικασία και ότι σου πέφτει λόγος ως προς την κατεύθυνση, την πορεία και την ταχύτητά της. Εάν αισθάνεσαι ότι με κάποιον τρόπο σου στερείται αυτό το δικαίωμα ίσως αξίζει να απευθυνθείς στον/-ην θεραπευτή/-τριά σου και να μάθεις το γιατί. 


Άννα Πολεμικού, Ph.D. 
Νευροψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
(προσωποκεντρικης προσέγγισης)


πληροφορίες/επικοινωνία: 
 
  6937804644 / 21 3030 1465

29 Οκτωβρίου 2011

Άκουσέ με!

bed,birds,book,girl,room,tree-aa4f09a8de4b3d94d82431e738efaecf_m
Όταν εγώ σου ζητάω να μ’ ακούσεις
και συ αρχίζεις να μου δίνεις συμβουλές
δεν κάνεις αυτό που σου ζήτησα.
Όταν εγώ σου ζητάω να μ’ ακούσεις
κι εσύ αρχίζεις να μου λες πως δεν πρέπει να αισθάνομαι έτσι,
ποδοπατείς τα συναισθήματά μου.
Όταν εγώ σου ζητάω να μ’ ακούσεις
και συ νομίζεις πως πρέπει να κάνεις κάτι
για να λύσεις το πρόβλημά μου,
όσο κι αν σου φαίνεται παράξενο, μ’ απογοητεύεις.
Άκουσέ με! Μόνο αυτό σου ζητάω. Άκουσέ με!
Μη μου μιλήσεις, μην κάνεις πράγματα για μένα-
δεν είναι αυτό που θέλω. Απλώς άκουσέ με (…).
Μπορώ να τα καταφέρω και μόνος μου.
Δεν είμαι ανήμπορος.
Ίσως αποθαρρημένος και δισταχτικός, αλλά όχι ανήμπορος.
Όταν εσύ κάνεις για μένα κάτι, που μπορώ
και χρειάζομαι να το κάνω μόνος μου,
μου εντείνεις το φόβο και την αδυναμία μου.
Όταν, όμως, αποδεχτείς απλά πώς αισθάνομαι,
αυτό που αισθάνομαι
–όσο παράλογο κι αν είναι το συναίσθημά μου-
τότε μπορώ να προχωρήσω,
να καταλάβω τί κρύβει ο παραλογισμός μου.
Κι όταν πια αυτό το αποσαφηνίσω,
οι απαντήσεις γίνονται ξεκάθαρες και δε χρειάζομαι συμβουλές.
Τα παράλογα συναισθήματα δεν είναι πια παράλογα
σαν καταλάβουμε τί κρύβουν.
Ίσως γι΄αυτό η προσευχή να λειτουργεί συχνά
για μερικούς ανθρώπους. Γιατί ο Θεός είναι βουβός.
Δεν προσπαθεί να δώσει συμβουλές,
ούτε να σώσει την κατάσταση.
“Εκείνος” ακούει μόνο κι αφήνει σε σένα να κάνεις τη δουλειά.
Γι΄αυτό, σε παρακαλώ, άκουσέ με! Άκουσέ με!
Κι αν θέλεις να μιλήσεις,
περίμενε λίγο τη σειρά σου.
Και τότε εγώ θ’ ακούσω εσένα.
Ανώνυμος
(Πηγή: Luterman, 1991, σ. 110)


Άννα Πολεμικού, Ph.D. 
Νευροψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
(προσωποκεντρικης προσέγγισης)


πληροφορίες/επικοινωνία: 
 
  6937804644 / 21 3030 1465

6 Σεπτεμβρίου 2011

Η Γέφυρα

1933579Ήταν κάποτε ένας άνδρας που είχε φιλοσοφήσει τί ήθελε από τη ζωή. Είχε ζήσει πολλές εναλλαγές διάθεσης και πολλές δοκιμασίες. Είχε πειραματιστεί με διαφορετικούς τρόπους ζωής, και είχε ζήσει το δικό του μερίδιο επιτυχιών και αποτυχιών. Επιτέλους, είχε αρχίσει να βλέπει ξεκάθαρα τον προορισμό του.

Επιμελώς, έψαξε για την κατάλληλη ευκαιρία. Ορισμένες φορές η ευκαιρίες περάσαν από μπροστά του, μόνο για να τις απομακρύνει. Συχνά επιστράτευσε όλη του τη δύναμη και φαντασία, για να διαπιστώσει μοναχά ότι ο δρόμος ήταν κλειστός. Και επιτέλους, ήρθε. Αλλά η ευκαιρία δεν είχε σκοπό να περιμένει. Θα ήταν διαθέσιμη μόνο για ένα μικρό χρονικό διάστημα, και αν δεν την εκμεταλλευόταν, δε θα ξαναπερνούσε από μπροστά του.

Πρόθυμος να φτάσει στον προορισμό του, ξεκίνησε το ταξίδι του. Με κάθε βήμα ήθελε να κινηθεί πιo γρήγορα. Με κάθε σκέψη για το στόχο του, η καρδιά του χτυπούσε δυνατότερα. Με κάθε όραμα που συναντούσε, ανανεωνόταν το σθένος του. Η δύναμη που τον είχε εγκαταλείψει από τα νεανικά του χρόνια επέστρεψε, και κάθε είδους επιθυμίες αφυπνίστηκαν από τις μακρόχρονα αδρανείς θέσεις τους.

Καθώς περπατούσε βιαστικά, βρήκε μία γέφυρα που διέσχιζε το μέσον της πόλης. Είχε χτιστεί ψηλά, πάνω από ένα ποτάμι, προκειμένου να προστατεύει την πόλη από τις πλημμύρες της άνοιξης. Άρχισε να τη διασχίζει, όταν παρατήρησε κάποιον περαστικό που τη διέσχιζε από την αντίθετη κατεύθυνση. Καθώς πλησίαζε, του φάνηκε ότι ο περαστικός ερχόταν να τον χαιρετίσει. Έβλεπε ξεκάθαρα, ωστόσο, ότι δεν τον γνώριζε, και ότι ο ξένος ήταν ντυμένος όμοια με αυτόν, αλλά είχε κάτι δεμένο γύρω από τη μέση του.

Όταν βρέθηκαν σε κοντινή απόσταση που μπορούσαν να χαιρετήσουν ο ένας τον άλλον, διέκρινε ότι αυτό που ο ξένος είχε δεμένο στη μέση του ήταν ένα σχοινί. Ήταν τυλιγμένο γύρω του πολλές φορές και, πιθανότατα, εάν το τέντωνε, να έφτανε 30 πόδια σε μήκος. Ο περαστικός άρχισε να ξετυλίγει το σχοινί, και, καθώς βρέθηκαν σε κοντινή απόσταση, ο ξένος είπε, “Σύγγνώμη, θα είχες την καλοσύνη να κρατήσεις την άκρη για ένα λεπτό;”

Έκπληκτος από την ευγενικά διατυπωμένη αλλά παράξενη παράκληση, συμφώνησε δίχως πολλή σκέψη, και προέτεινε το χέρι του για να πιάσει την άκρη. "Ευχαριστώ," είπε ο ξένος, και μετά πρόσθεσε, "με τα δύο χέρια τώρα, και μην ξεχνάς, να κρατάς σφιχτά". Και λέγοντάς αυτά τα λόγια, πήδηξε από τη γέφυρα. Γρήγορα, η ελεύθερη πτώση του σώματος εκσφενδόνισε το σχοινί σε όλο του το μήκος, και ο άνδρας ένιωσε απότομα το τράβηγμα. Ενστικτωδώς, κράτησε σφιχτά και σχεδόν σύρθηκε στο πλάι. Κατάφερε να κρατηθεί όμως κόντρα στην άκρη, και αφού ξαναβρήκε την αναπνοή του, κοίταξε τον ξένο που κρεμμόταν από την άλλη άκρη φλερτάροντας με την άβυσσο.

"Μα τί προσπαθείς να κάνεις;" φώναξε."Απλά κράτα γερά" είπε ο άλλος. "Μα αυτό είναι γελοίο," σκέφτηκε ο άντρας, και άρχισε να τραβά τον ξένο. Δεν υπήρχε ώθηση, όμως. Ήταν σα να είχε προϋπολογιστεί προσεχτικά το βάρος του ξένου και το μήκος του σχοινιού, ώστε μαζί να δημιουργούν ένα τέτοιο αντίβαρο που μόλις που ξεπερνούσε τη δύναμή του για να τον μεταφέρει με ασφάλεια.

"Γιατί το έκανες αυτό;" φώναξε ο άνδρας."Μην ξεχνάς," είπε ο ξένος, “αν με αφήσεις, θα χαθώ". "Μα δε μπορώ να σε τραβήξω," έσκουξε ο άνδρας."Είμαι δική σου ευθύνη," αποκρίθηκε ο ξένος."Ε, λοιπόν, δεν τη ζήτησα," είπε ο άνδρας. "Αν με αφήσεις, θα χαθώ", επανέλαβε ο ξένος.

Άρχισε να κοιτάζει γύρω του για βοήθεια. Αλλά δεν υπήρχε κανείς. Πόσο καιρό θα έπρεπε να περιμένει; Γιατί να του συμβεί αυτό, ακριβώς όταν βρισκόταν στα πρόθυρα της πραγματικής επιτυχίας; Εξέτασε τη μία πλευρά, αναζητώντας ένα μέρος να δέσει το σχοινί. Κάποια προεξοχή, ή κάποια τρύπα στο κιγκλίδωμα. Αλλά το κιγλίδωμα ήταν ασυνήθιστα ομοιόμορφο, και δεν υπήρχαν διαστήματα ανάμεσα στις σανίδες της γέφυρας. Δεν υπήρχε τρόπος να απαλλαγεί από αυτό το ανέλπιστο βάρος, έστω και προσωρινά. 
 
"Τί ζητάς;" ρώτησε τον ξένο που κρεμμόταν στο κενό."Απλά τη βοήθειά σου," απάντησε αυτός."Πώς μπορώ να βοηθήσω; Δε μπορώ να σε τραβήξω, και δεν υπάρχει μέρος να δέσω το σχοινί για να πάω να φέρω κάποιον να με βοηθήσει να σε βοηθήσω". "Το ξέρω. Απλά κρατήσου. Αυτό είναι αρκετό. Δέσε το σχοινί γύρω από τη μέση σου, έτσι θα είναι πιο εύκολο". Καθώς φοβόταν ότι τα χέρια του δεν θα άντεχαν για πολύ περισσότερο, έδεσε το σχοινί γύρω από τη μέση του. "Γιατί το έκανες αυτό;" ξαναρώτησε. "Δε βλέπεις τί έκανες; Τί σκοπό μπορείς να είχες στο μυαλό σου;" "Μην ξεχνάς," είπε ο ξένος, “η ζωή μου βρίσκεται στα χέρια σου".

Τί μπορούσε να κάνει; “Αν τον αφήσω να πέσει, θα ζήσω με τις τύψεις ότι άφησα αυτόν τον άνθρωπο να πεθάνει. Αν μείνω, κινδυνεύω να χάσω τη δυναμική που απέκτησα προς την πολυπόθητη σωτηρία μου. Είτε έτσι είτε αλλιώς, αυτή η εμπειρία θα στοιχειώνει τη ζωή μου για πάντα." Με σαρκαστική αίσθηση του χιούμορ, του πέρασε απ’ το μυαλό ακόμα και να πεθάνει ο ίδιος πηδώντας από τη γέφυρα μαζί με το σχοινί. "Έτσι θα πάρει ένα καλό μάθημα, ο ανόητος." Αλλά ήθελε να ζήσει, και μάλιστα μια γεμάτη ζωή. "Τί δύσκολη επιλογή καλούμαι να αντιμετωπίσω – πώς θα μπορέσω να αποφασίσω;" 
 
Η ώρα περνούσε, δίχως να έρχεται κανένας περαστικός. Η κρίσιμη στιγμή της απόφασης πλησίαζε. Για να δείξει τη δέσμευσή του στους δικούς του στόχους, θα έπρεπε να συνεχίσει το ταξίδι του τώρα. Ήταν ήδη αργά εάν πραγματικά ήθελε να φτάσει στον προορισμό του στην ώρα του. Αλλά ήταν αντιμέτωπος με μία δυσβάσταχτη επιλογή.Τότε πέρασε από το μυαλό του μία άλλη σκέψη. Αν και δε μπορούσε να τραβήξει τον ξένο μοναχά με τις δικές του δυνάμεις, εάν ο ξένος μπορούσε να μαζέψει το σχοινί από τη δική του μεριά, τυλίγοντάς το γύρω από τη μέση του ξανά και ξανά, μαζί θα τα κατάφερναν. Μάλιστα, ο ξένος μπορούσε να το κάνει αυτό μόνος του, αρκεί ο ίδιος, μένοντας στη γέφυρα, να κρατούσε αντίσταση. 

"Λοιπόν άκου," του φώναξε. "Νομίζω ότι ξέρω πώς να σε σώσω". Και του εξήγησε το σχέδιό του. Αλλά ο ξένος δεν έδειξε ενδιαφέρον. "Εννοείς ότι δε θα βοηθήσεις; Μα σου είπα ότι δε μπορώ να σε τραβήξω μόνος μου, κι ούτε νομίζω ότι θα αντέξω για πολύ περισσότερο"."Πρέπει να προσπαθήσεις," φώναξε ο ξένος δακρυσμένος. "Αν αποτύχεις, θα πεθάνω". 
 
Η στιγμή της απόφασης έφθασε. Τί έπρεπε να κάνει; "Να κοιτάξω τη δική μου ζωή ή αυτή του ξένου;" Και τότε του ήρθε μία καινούργια ιδέα. Μία αποκάλυψη! Μία τόσο καινοτόμα ιδέα, που έμοιαζε αιρετική, τόσο εξωγήινη φάνταζε στον παραδοσιακό τρόπο σκέψης του άνδρα."Θέλω να με ακούσεις προσεχτικά," είπε, "γιατί αυτό που θα σου πω το εννοώ. Δε θα δεχθώ την ευθύνη επιλογών για τη δική σου ζωή, μοναχά για τη δική μου. Την ευθύνη επιλογής για τη δική σου ζωή στην επιστρέφω."

"Τί εννοείς;" ρώτησε ο ξένος, τρομαγμένος. "Εννοώ, απλά, ότι από εσένα εξαρτάται. Εσύ αποφασίζεις πώς θα τελειώσει αυτή η ιστορία. Θα γίνω το αντίβαρό σου. Εσύ θα δώσεις ώθηση στον εαυτό σου για να ανέβεις. Αν θες, θα τραβήξω κι εγώ λίγο από τη μεριά μου". Και με αυτά τα λόγια άρχισε να ξετυλίγει το σχοινί από τη μέση του, και ξανακρατήθηκε στο πλάι της γέφυρας."Δε μπορεί να τα εννοείς αυτά που λες", ούρλιαξε ο ξένος. "Δε θα τολμήσεις να είσαι τόσο εγωιστής! Είμαι ευθύνη σου! Τί θα μπορούσε να είναι τόσο σημαντικό ώστε να αφήσεις κάποιον να πεθάνει; Μη μου το κάνεις αυτό!

Περίμενε για μια στιγμή. Δεν ένιωσε αλλαγή στη ένταση του σχοινιού. 
 
"Δέχομαι την επιλογή σου," είπε στο τέλος, κι ελευθέρωσε τα χέρια του…
 
- Edwin Friedman, FRIEDMAN'S FABLES

Άννα Πολεμικού, Ph.D. 
Νευροψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
(προσωποκεντρικης προσέγγισης)


πληροφορίες/επικοινωνία: 
 
  6937804644 / 21 3030 1465